Skutki prawne umowy zawartej przez małoletniego

Mój małoletni syn, wykorzystując moje dane osobowe, zawarł przez Internet umowę o świadczenie usług elektronicznych (dokonał rejestracji w serwisie). Od właściciela serwisu otrzymuję ponaglenia o zapłatę za dostęp do serwisu. Czy umowa zawarta przez mojego syna może rodzić skutki prawne?

Co do zasady sposób zawierania umów regulują przepisy Kodeksu cywilnego. Odmawiają one prawa do zawarcia umowy osobą nieposiadającym pełnej zdolności czynności prawnej, bez potwierdzenia takiej umowy przez osobę sprawującą władze nad taką osobą. Jednocześnie jednak, jako że rodzice winni sprawować należytą opieką nad swoimi nieletnimi dziećmi, ponoszą oni odpowiedzialność za działania dzieci podjęte w Sieci, w tym, za zawieranie przezeń umów w ich imieniu. Oczywiście rodzice mogą próbować dowodzić, iż to nie oni zawierali taką umowę, ale należy pamiętać, iż zgodnie z art. 6 k.c. to na osobie, która z danego twierdzenia wywodzi skutki prawne spoczywa obowiązek (ciężar) dowodzenia. Oznacza to, że taka osoba musiałaby wykazać, iż takiej umowy nie zawierała, co w omawianej sytuacji byłoby bardzo trudne.

Jako że do zawarcia umowy na odległość nie jest potrzebny podpis strony, a istnieje możliwość zawarcia umowy poprzez akceptację regulaminu i warunków świadczenia określonych usług, należy uznać iż w tym przypadku doszło do zawarcia umowy. Umowy tego typu tj. zawierane przez konsumentów poprzez Internet podlegają przepisom ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną, a w zakresie nieregulowanym tą ustawą – przepisom ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (dalej o.n.p.k.). Zgodnie z art. 7 ust 1 o.n.p.k. konsument, który zawarł umowę na odległość, może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie 10 dni od zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem i w takiej sytuacji umowę uznaje się za nie zawartą. Jednakże w przypadku, gdy konsument nie został poinformowany na piśmie o prawie odstąpienia od umowy, termin do odstąpienia od umowy wydłuża się do 3 miesięcy (art. 10 ust. 2 o.n.p.k.). Dodatkowo trzeba wskazać, iż zgodnie z art. 9 ust. 3 tej ustawy przedsiębiorca jest obowiązany do potwierdzenia konsumentowi na piśmie najważniejszych informacji, najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia. Art. 10 ust. 2 tej ustawy stanowi zaś, że w razie braku potwierdzenia tych informacji, termin w którym konsument może odstąpić od umowy, wynosi 3 miesiące i liczy się od dnia wydania rzeczy, a gdy umowa dotyczy świadczenia usługi - od dnia jej zawarcia. Jednakże prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość nie przysługuje konsumentowi w wypadku świadczenia usług, które zostały rozpoczęte, za zgodą konsumenta, przed upływem terminu do odstąpienia. Jeśli więc w terminie do odstąpienia konsument zaczął np. pobierać pliki z serwisu – nie może skorzystać z tego prawa.

Jeżeli powyższe terminy minęły lub nie można z nich skorzystać, a konsument uważa, iż został wprowadzony w błąd przez przedsiębiorcę np. poprzez zwodniczą reklamę, to może skorzystać z art. 84 § 1 Kodeksu cywilnego stanowiącego, iż w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie. Konsument w takiej sytuacji będzie musiał więc złożyć drugiej stronie umowy oświadczenie woli (najlepiej na piśmie) o odstąpieniu od takiej umowy. Należy jednak pamiętać, iż zgodnie z art. 84 §2 Kodeksu cywilnego uprawnienie do uchylenia się od umowy wygasa z upływem 1 roku od wykrycia błędu.

Jeśli nie ma możliwości skorzystania z powyższych opcji, konsument winien rozważyć możliwość wypowiedzenia umowy w terminach przewidzianych w regulaminie usługi.