Wykorzystanie wizerunku w reklamie

Czy i w jaki sposób mogę wykorzystywać cudzy wizerunek w promocji oferowanych przez siebie towarów i usług?

Przepisy prawa w takiej sytuacji wymagają zgody danej osoby na wykorzystanie jej wizerunku. Wizerunek bowiem, podobnie zresztą jak np. nazwisko czy pseudonim, wymieniony jest w art. 23 Kodeksu cywilnego (k.c.) jako jedno z dóbr osobistych podlegających ochronie. Zgodnie zaś z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Dodatkowo należy wskazać, iż zgodnie z art. 24 § 2 osoba, której dobro osobiste zostało naruszone może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać odszkodowania na zasadach ogólnych.

Równocześnie należy dodać, iż rozpowszechnianie wizerunku reguluje art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zastosowanie znajduje tu także art. 83 w zw. z art. 78 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z przywołanymi przepisami rozpowszechnianie wizerunku wymaga co do zasady zezwolenia osoby na nim przedstawionej, a w przypadku rozpowszechniania tego wizerunku bez wymaganego zezwolenia osoby, osoba o którą chodzi może żądać zaniechania tego działania a także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub - na jego żądanie - zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany cel społeczny.

Powyższa analiza wyraźnie wskazuje, iż zezwolenie osoby na wykorzystywanie jej wizerunku (np. w postaci zdjęć) powinno być precyzyjnie uregulowane w umowie z wyraźnym określeniem tzw. pól eksploatacji wizerunku (np. na plakatach), z podaniem zakresu terytorialnego i czasu tej eksploatacji oraz wskazaniem odpowiedniego wynagrodzenia.